HomeCheat SheetsContact

Sơ đồ Linux Filesystem là gì và vì sao Dev cần hiểu?

Linux Path Cheatsheet không đơn thuần là một bảng ghi nhớ thư mục. Thực chất, nó là bản đồ tư duy của toàn bộ hệ điều hành Linux.

Khi làm việc với Linux, rất nhiều lập trình viên bắt đầu bằng việc học lệnh: ls, cd, chmod, systemctl, docker… Tuy nhiên, không ít người rơi vào tình trạng “biết gõ lệnh nhưng không hiểu hệ thống”. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc bỏ qua Linux filesystem – nền tảng mà toàn bộ hệ điều hành vận hành trên đó.

Linux Path Cheatsheet không đơn thuần là một bảng ghi nhớ các thư mục như /bin, /etc, /var. Thực chất, nó là bản đồ tư duy của toàn bộ hệ điều hành Linux, phản ánh cách kernel, user, service và ứng dụng tương tác với nhau thông qua filesystem.

Trong Cẩm nang NQDEV, chúng tôi xem việc hiểu filesystem là bước chuyển từ “dùng Linux” sang “làm chủ Linux”.

Linux filesystem – nền móng của mọi câu lệnh

Trong Linux:

  • Lệnh là file

  • Thiết bị là file

  • Thông tin hệ thống cũng là file

Mọi thao tác bạn thực hiện – từ chạy một script, cấu hình server, cho tới debug production – đều xoay quanh việc đọc, ghi hoặc thực thi file trong filesystem.

Vì vậy, nếu không hiểu:

  • File nằm ở đâu

  • Thư mục đó có vai trò gì

  • Ai được phép can thiệp vào nó

thì việc dùng lệnh chỉ dừng lại ở mức thuộc cú pháp, không phải hiểu hệ thống.

Root filesystem / – gốc rễ của toàn bộ hệ điều hành

Linux không có ổ đĩa kiểu C:, D:. Mọi thứ bắt đầu từ root /.

Sơ đồ Linux Filesystem cho thấy từ / tỏa ra các nhánh, mỗi nhánh đảm nhiệm một trách nhiệm duy nhất, không chồng chéo và không ngẫu nhiên.

Đây là điểm khác biệt cốt lõi giữa Linux và nhiều hệ điều hành khác: 👉 Cấu trúc phản ánh tư duy thiết kế, không chỉ là cách lưu trữ.

Nhóm thư mục thực thi: nơi các lệnh bạn dùng hằng ngày “sống”

/bin – Command binaries

Chứa các lệnh cơ bản:

  • ls, cp, mv, cat

  • chmod, chown

Những lệnh quen thuộc trong bài 👉 Tập lệnh Linux hay dùng – Cẩm nang NQDEV thực chất là các file thực thi nằm trong /bin.

Điều này giúp bạn hiểu rằng:

Khi gõ một lệnh, Linux chỉ đang chạy một file cụ thể trong filesystem.

/sbin – System binaries

Dành cho các lệnh quản trị:

  • mount, ip, reboot

  • fsck, shutdown

Sai lầm phổ biến của Dev mới là dùng các lệnh trong /sbin mà không hiểu hậu quả, dẫn tới lỗi hệ thống hoặc downtime.

/etc – nơi quyết định hệ thống vận hành ra sao

Nếu /bin là nơi lệnh nằm, thì /etc là nơi lệnh nghe theo.

Toàn bộ cấu hình hệ thống:

  • Web server

  • Database

  • SSH

  • Cron đều tập trung tại đây.

Trong tư duy của NQDEV Platform:

Hiểu /etc quan trọng hơn nhớ thêm 10 câu lệnh mới.

Không gian người dùng: /home và /root

  • /home: môi trường làm việc an toàn cho user

  • /root: home của superuser, quyền lực tuyệt đối

Một Dev có tư duy hệ thống sẽ:

  • Viết code, test script trong /home

  • Chỉ dùng /root khi thật sự cần

Đây là ranh giới giữa làm việc an toàn và phá hệ thống trong im lặng.

/proc và /sys – Linux ở tầng sâu hơn

Hai thư mục này không chứa file thật, mà là filesystem ảo do kernel tạo ra.

  • /proc: thông tin CPU, RAM, process

  • /sys: thiết bị, driver, power

Các lệnh như top, free, uptime không “tự đoán” thông tin, mà đọc dữ liệu trực tiếp từ đây.

👉 Hiểu /proc giúp bạn debug hiệu năng như một system engineer thực thụ.

/var và /tmp – nơi dữ liệu thay đổi liên tục

  • /var: log, cache, runtime data

  • /tmp: file tạm, có thể bị xóa sau reboot

Rất nhiều sự cố production xuất phát từ việc:

  • Không kiểm soát log trong /var/log

  • Lưu nhầm dữ liệu quan trọng trong /tmp

Vì sao Dev nên học Linux filesystem sớm?

Hiểu Linux filesystem giúp bạn:

  • Dùng lệnh đúng ngữ cảnh

  • Tránh thao tác nguy hiểm

  • Debug nhanh hơn

  • Tư duy hệ thống tốt hơn khi làm DevOps, Backend, Cloud

Trong Cẩm nang NQDEV, chúng tôi không khuyến khích học Linux theo kiểu:

Thuộc lệnh → xong

Mà theo hướng:

Filesystem → Lệnh → Service → Tự động hóa

Kết luận

Linux Path Cheatsheet không phải để học thuộc, mà để:

  • Nhìn vào là hiểu hệ thống đang vận hành thế nào

  • Biết lệnh mình chạy sẽ tác động tới đâu

  • Làm việc với Linux một cách tự tin, có kiểm soát

Để kết nối lý thuyết với thực hành, bạn nên đọc song song: 👉 Tập lệnh Linux hay dùng 🔗 https://blogs.nhquydev.net/os-linux/tap-lenh-linux-hay-dung

Khám phá thêm nhiều bài nền tảng khác tại: 🔗 https://blogs.nhquydev.net/

Cẩm nang NQDEV – xây nền tảng vững chắc để đi đường dài với Linux và hệ thống.

PreviousTập lệnh Linux hay dùngNextCentos 7

Last updated

Was this helpful?